Hãy giữ hồn cho lễ hội truyền thống

(Thời sự) - Mùa xuân - mùa khởi đầu cho một năm, mùa sinh sôi nảy nở của vạn vật, cỏ cây… Giữa tiết trời ấm áp ấy, lòng người phơi phới rủ nhau đi hội, hành hương về cội nguồn và cầu mong cho mùa màng tốt tươi, con người hạnh phúc. Chính vì vậy ở nước ta, hằng năm, sau Tết Nguyên đán, lễ hội được tổ chức khắp mọi nơi, theo thống kê các lễ hội mùa Xuân chiếm tới khoảng 2/3 lễ hội của các dân tộc anh em.

Lễ hội là loại hình sinh hoạt văn hoá, sản phẩm tinh thần của người dân được hình thành và phát triển trong quá trình lịch sử. Thông qua lễ hội, bản sắc văn hóa Việt đã được thể hiện rõ nét. Lễ hội là nơi chứng tỏ tính cố kết của cộng đồng, là minh chứng cho nét đẹp văn hoá ngàn đời của ông cha ta, là cầu nối giữa quá khứ với hiện tại, làm cho thế hệ trẻ hôm nay hiểu được công lao tổ tiên, thêm tự hào về truyền thống quê hương, đất nước của mình.

Lễ hội ở nước ta gắn bó với làng xã, địa danh, vùng đất như một thành tố không thể thiếu vắng trong đời sống cộng đồng nhân dân. Đặc biệt, sự phong phú của lễ hội ở Việt Nam vừa là nét đẹp văn hóa dân tộc nhưng cũng vừa là một trong những sản phẩm du lịch hấp dẫn du khách trong và ngoài nước. Thực tế là hằng năm, các lễ hội lớn như: chùa Hương (Hà Nội), Yên Tử (Quảng Ninh), đền Hùng (Phú Thọ), Bà Ðen (Tây Ninh), đền Trần và Phủ Dầy (Nam Ðịnh), Chùa Bà (Bình Dương), đền Bà Chúa Kho (Bắc Ninh)… thường thu hút hàng triệu khách thập phương hành hương dự lễ.

Hơn nữa, lễ hội còn phản ánh những sinh hoạt, những khát vọng cùng tài năng của nhân dân về nhiều mặt của đời sống; đồng thời, thông qua lễ hội: trí tuệ, đạo lý, tình cảm, khuynh hướng thẩm mỹ của nhân dân được tỏa sáng. Những năm qua khi đất nước chuyển mình mạnh mẽ trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế, quốc tế, đời sống vật chất và tinh thần của đại bộ phận nhân dân được nâng cao, do đó tham gia lễ hội đã trở thành một nhu cầu chính đáng, có ý nghĩa lớn, mà ví dụ như lễ khai ấn Đền Trần vừa diễn ra tại Nam Ðịnh vừa qua.

Khai ấn đền Trần là tập tục cổ với ý nghĩa nhân văn cầu mong cho quốc thái, dân an; thiên hạ thái bình, thịnh trị; động viên mọi người bước vào năm mới mạnh khỏe, lao động hăng say, học tập và công tác tốt. Đồng thời việc duy trì, phục dựng lễ khai ấn Đền Trần còn mang một ý nghĩa sâu sắc hơn đó là để tưởng nhớ công đức các vua Trần đã 3 lần đánh đuổi quân Nguyên Mông xâm lược ra khỏi nước ta, qua đó nâng cao được lòng yêu nước bảo vệ chủ quyền lãnh thổ đối với thế hệ trẻ.

Cầm trên tay mỗi dấu ấn cũng là cầm trên tay lời nhắc nhở của Nhà Trần về việc phải biết giữ gìn phẩm chất đạo đức, tích phúc thật tốt, “phúc đức càng dày thì hưởng lộc càng bền vững”. Đó là ý nghĩa hết sức nhân văn và linh thiêng của lễ khai ấn đền Trần này.

Tuy nhiên, rất nhiều người đi lễ, xin ấn nhưng chắc cũng không nhiều người hiểu được thần tích, không gian văn hóa và giá trị riêng của lễ hội họ tham gia. Đó cũng có thể là nguyên nhân chính khiến lễ hội đền Trần còn hiện tượng xô đẩy, chen lấn, cướp ấn, mặc cho ban tổ chức đã chuẩn bị các phương án an ninh chặt chẽ như huy động hàng nghìn cán bộ chiến sĩ công an, quân sự, dân quân tự vệ trên địa bàn tham gia công tác đảm bảo an ninh trật tự và an toàn giao thông.

Một số hình ảnh không đẹp của lễ hội đang bị một số tờ báo phân tích theo chiều hướng tiêu cực, ít nhiều đã làm méo mó đi những ý nghĩa tốt đẹp và nhân văn của lễ hội. Để tránh những trường hợp còn bất cập trên, thiết nghĩ khi tổ chức lễ hội như vậy cần nói rõ ý nghĩa, thần tích của lễ hội đó. Tránh hiện tượng công chúng hiểu sai hoặc ngộ nhận về giá trị của lễ hội đó, cứ đổ xô đi xin ấn. Kèm theo đó, cũng cần kiểm soát những người trục lợi, lợi dụng việc bán ấn để tạo nên giá trị ảo. Mặc dù địa phương đã rất cố gắng trong việc quản lý nhưng vì địa điểm quá hẹp, số lượng người quá đông và năng lực quản lý có hạn nên đã tạo ra sức ép về mặt số đông.

Tuy nhiên không phải vì như thế mà ta lại bác bỏ một lễ hội có tính chất nhân văn hết sức cao quý này như một vài ý kiến chủ quan được đưa ra. Phải đứng vào trong tâm thế của người tổ chức lễ hội, sống trong không gian văn hóa đó mới thấu hiểu hết những giá trị tốt đẹp mà lễ hội này mang lại. Việc của chúng ta nên làm là duy trì được nét đẹp truyền thống, bồi dưỡng thế hệ trẻ về công lao của cha ông ta. Bên cạnh việc quy hoạch và tổ chức tốt hơn các lễ hội theo ý nghĩa nhân văn nhất

Có thể thấy, văn hóa lễ hội đầu năm là một trong những nét văn hóa đẹp và riêng của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, nó sẽ đẹp hơn khi mỗi người đến với lễ hội đó với một tâm thành và ý thức giữ gìn truyền thống dân tộc. Các cụ có câu: “quốc thái, dân an”, chỉ khi mọi người đều nghĩ và hướng về cái chung thì an bình mới đến với mỗi người.

Thái Bình