Cảnh báo “sự cố Campuchia” có thể tiếp diễn

Việc các Ngoại trưởng ASEAN không ra được Tuyên bố chung mới đây tại Campuchia do những khác biệt về vấn đề biển Đông, “chỉ là một dấu hiệu cảnh báo sớm, đây sẽ không phải là sự cố cuối cùng”, Tổng thư ký sắp mãn nhiệm của ASEAN, ông Surin Pitsuwan lên tiếng.

Quang cảnh bên trong hội nghị cấp cao ASEAN tổ chức ở Phnom Penh

Mặc dù ASEAN đã “sửa chữa” sự cố bằng cách thống nhất được Nguyên tắc 6 điểm về vấn đề biển Đông sau chuyến ngoại giao con thoi hết sức tích cực của Ngoại trưởng Indonesia Marty Natalegawa hôm 18.7 vừa qua, nhưng dư âm “chỉ trích” Campuchia vẫn chưa ngớt.

Nhiều nhà phân tích đồng tình rằng, sở dĩ Campuchia hành xử như vậy là do những mối lợi về kinh tế mà Trung Quốc mang lại.

Tổng thư ký ASEAN Surin Pitsuwan

Thực tế, Đông Nam Á đang là “điểm nóng” thu hút các nhà đầu tư đang bị thua lỗ ở châu Âu, trong tình trạng kinh tế đang hồi phục ở Mỹ, và sự hồi phục chậm chạp ở phần còn lại của châu Á.

Trong đó, Trung Quốc cũng chiếm một phần không nhỏ. Hiện Trung Quốc là nhà đầu tư lớn nhất ở Campuchia và Myanmar, gần bằng tổng đầu tư của châu Âu, Nhật và Mỹ trong cả khu vực.

“Điều khác biệt chính là Trung Quốc mang đến cho Campuchia cái họ cần, trong khi ASEAN lại hứa hẹn cái gì đó trừu tượng”, Aleksius Jemadu, chủ nhiệm khoa Các khoa học xã hội và chính trị tại Đại học Pelita Harapan tại Jakarta cho hay.

Ông nói tiếp, các nước ASEAN sẽ hành động dựa trên nhu cầu của mình. Khi cộng đồng ASEAN được xây dựng, chúng ta cũng không thể trông đợi sự “cùng tông” của họ, như việc đã xảy ra với tranh chấp biển Đông (ở Campuchia).

Theo tờ China Daily, tổng lượng đầu tư của Trung Quốc vào Campuchia từ năm 1994 đến 2011 đạt 8,8 tỷ USD.

Các nhà nghiên cứu phân tích, sở dĩ Campuchia “đứng về phía Trung Quốc” gần đây là bởi ASEAN thiếu các thành viên được bầu chọn cho một Nghị viện trung ương, một cơ quan hành pháp có quyền lực, hoặc một Tòa án khu vực có thể ban hành luật và thúc ép thực thi. Mặc dù có Ban Thư ký ASEAN đặt tại Jakarta (Indonesia) nhưng cơ quan này lại có ít uy lực.

Có lẽ bởi thế, Tổng thư ký Surin kết luận, việc thiếu một cơ chế trung ương khiến cho hợp tác và đánh giá tất cả các vấn đề (có thể trở thành vấn đề lớn) là rất khó khăn.

Theo (REUTERS)

Tags: ASEAN Biển Đông Trung Quốc Việt Nam